|
ABS, kullanıldığı taşıtın kararlılığını, manevra
ve durma yeteneğini artırabilen bir fren
sistemidir. Dört-tekerlek ABS, tekerlek
kilitlenmesini önleyerek, sürücülere acil
frenleme durumlarında kararlılık ve yön kontrolü
sağlamaktadır. İlk kez 1936 yılında Almanya'da
geliştirilen ve patenti alınan ABS, Almanca "antiblockiersystem."
teriminden kısaltılmıştır ve İngilizcesi de
benzer anlamdaki Anti-lock Brake System dir. ABS,
her tekerleğin yakınında dönme hızını
algılayarak tekerleklerin çekiş kaybettiği ve
kilitlenmek üzere olduğunu algılayan sensörlere
sahiptir. Elektronik kontrol ünitesi (ECU-
Electronic Kontrol Unit) bu sinyalleri
değerlendirerek, fren basıncını değiştirmek
yoluyla tekerlek kilitlenmesini önleyen hidrolik
kontrol ünitesine (HCU- Hydraulic Kontrol Unit)
komutlar gönderir.
ABS nasıl çalışır?
Sürücü dört-tekerlek ABS 'li bir taşıtın fren
pedalına sertçe bastığında, sistem otomatik
olarak fren basıncını dört tekerlekte
düzenleyerek, tekerlek kilitlenmesini önlemek
üzere her tekerleğin fren basıncını bağımsız
olarak ayarlar. ABS, frenleri saniyede 18 defa
kadar pompalayarak, sürücülere belirli ölçüde
yönlendirme yeteneği kazandırmaktadır.
Dört tekerlek ve iki arka
tekerlek ABS'lerin farkı
Dört-tekerlek ABS, acil durma koşullarında taşıt
kararlılık ve geliştirilmiş manevra yeteneğini
sürdürmek için tasarlanmıştır. Dört-tekerlek ABS
donatılmış bir taşıtta frenleme sistemi, dört
tekerleğin her birinde tekerlek kilitlenmesini
önleyerek, sürücüye geliştirilmiş yönlendirme
kontrolü sağlamak için frenleme basıncını
düzenler.
Arka-tekerlek ABS ise, daha çok kamyonet,
minibüs ve spor taşıtlarda görülmekte ve sadece
arka tekerleklerin tekerlek kilitlenmesini
önlemek için kullanılmaktadır. Bu sistem
sürücüye doğrultu kararlılığını sürdürmek ve
taşıtın arkasının yanlara kaymasını önlemekte
yardımcı olmaktadır. Arka-tekerlek ABS
sistemlerinde ön tekerleklerin hâlâ tıpkı
geleneksel frenlerdeki gibi kilitlenme eğilimi
vardır. Eğer kilitlenme olursa, sürücü fren
pedal basıncını ön tekerleklerin tekrar dönmeye
başlamasına yetecek kadar azaltmalıdır. Böylece
sürücü taşıtı yönlendirebilir.
ABS'nin çalıştığı nasıl
anlaşılır?
ABS'lerin çoğunda sistemin etkin hale gelmesi
sürücü tarafından anlaşılabilmektedir. Sürücü
mekanik bir ses duyar ve bazı basınç
dalgalanmalarını veya fren pedalının sertliğinin
daha da arttığını hisseder. Gürültü
işitildiğinde veya basınç dalgalanmaları
hissedildiğinde, ayağın fren pedalında tutulması
önemlidir. Sert basınç uygulamasına devam
edilmelidir.
ABS ile yapılması ve
yapılmaması gerekenler
Uygun kullanılması halinde dört-tekerlek ABS
güvenli ve etkin bir frenleme sistemidir.
Maksimum güvenlik ve sistemin tüm
avantajlarından yararlanmaları için, sürücülerin
ABS sistemlerinin nasıl çalıştığını doğru olarak
bilmeleri ve uygulamaları gerekmektedir. Bu
kurallar aşağıda sıralanmıştır:
Ayağınızı frenin üzerinde
tutun
Yönlendirme yaparken dört-tekerlek ABS'nin uygun
çalışmasını sürdürmek için fren üzerinde sert ve
sürekli basıncı koruyun. Fren pedalı salınımlar
yaparken bile freni pompalamaktan kaçının.
Ancak, arka-tekerlek ABS ile donatılmış
taşıtlarda, ön tekerleklerin geleneksel frenler
gibi kilitlenme eğilimi vardır. Eğer kilitlenme
olursa, sürücü taşıtı yönlendirebilmek için,
fren pedal basıncını ön tekerleklerin tekrar
dönmeye başlamasına yetecek kadar azaltmalıdır.
Durmak için yeterli mesafe
bırakın
İyi koşullarda öndeki taşıtlar üç saniye, kötü
koşullarda daha fazla süre geriden takip
edilmelidir.
ABS ile sürüş pratiği
yapın
ABS çalışırken meydana gelen basınç
dalgalanmalarının nasıl hissedildiğini öğrenin.
Acil frenleme yapmak için boş alanlar ve park
yerleri uygun olabilir.
Aracın kullanım kataloguna
bakın
ABS ile ilgili ilave sürüş bilgileri için aracın
kataloguna bakmayı ihmal etmeyin.
ABS'li taşıtı çılgınca
kullanmayın
ABS'li taşıt size virajları hızlı dönme,
şeritleri ani değiştirme veya ani manevralar
yapma hakkı vermez. Bu tür davranışlar ne uygun
ne de güvenlidir.
Frenleri pompalamayın
Dört tekerlek ABS'li taşıtlarda freni
pompalamak, sistemi açıp kapatmaktadır. ABS
frenleri sizin yerinize otomatik ve çok daha
hızlı oranda pompalamakta ve iyi yön kontrolü
sağlamaktadır.
Direksiyonu unutmayın
Dört tekerlek ABS, acil frenleme durumunda
sürücünün yön kontrolü yapmasını sağlar.
Yönlendirme sırasında taşıt tam olarak duruncaya
kadar, ayağınızı fren pedalına sertçe basılı
olarak tutun. Ayağınızı fren pedalından
ayırmayın zira bu ABS'yi ayırır. ABS ile
frenleme sırasında yönlendirme yeteneğiniz olsa
bile, taşıtınız kaygan yolda kuru yoldaki kadar
keskin dönemeyebilir. Arka-tekerlek ABS'li taşıt
kullanan sürücüler dikkatli ve sertçe fren
yapmalı ve tekerleklerin kilitlenmeye
başladığını hissettiklerinde, basıncı bir miktar
azaltmalıdırlar.
Mekanik gürültüler ve/veya
küçük pedal titreşimlerinden paniklemeyin
ABS-donatılmış taşıtla fren yaparken meydana
gelen mekanik gürültüler ve/veya küçük pedal
titreşimlerinden paniklemeyin. Bu koşullar
normaldir ve sürücünün ABS'nin çalıştığını
anlamasını sağlar.
ABS genellikle geleneksel
frenlerden daha çabuk durdurur ancak, fizik
kanunlarını değiştiremez
ABS genellikle ıslak yüzeylerde ve buzlu veya
sertleşmiş kar kaplı yollarda iyi frenleme
sağlayabilmektedir. Her ne kadar genellikle
geleneksel sistemlerdeki sert frenlemede
karşılaşılan tehlikeli tekerlek kilitlenmesi
kadar olmasa da, kumlu çakıllı yollarda veya
yeni yağmış kardaki frenlemede durma süreleri
daha uzun olabilir. |